ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΝΑ ΑΞΙΖΕΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ

Ένας φίλος (ας το πούμε έτσι, για χάρη της συζήτησης) χρειάστηκε πρόσφατα να καταθέσει μάρτυρας σε μια δίκη. Ως είθισται, λίγες μέρες πριν από την κλήση, οι δικηγόροι τού ζήτησαν τα στοιχεία: ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, όνομα πατρός, δελτίο ταυτότητας. «Α, και επάγγελμα». Υπόθεση ρουτίνας σε άλλη περίπτωση, αυτό το τελευταίο τώρα ήθελε σκέψη. Η ενστικτώδης απάντηση ήταν «άνεργος». Αλλά τι θα πει για ένα δικαστήριο «άνεργος»; Πόσο σοβαρά μπορεί να πάρει ένας δικαστής τη μαρτυρία ενός «άνεργου» (ακόμα και η θέση που μπαίνει ο τόνος αλλάζει το πράγμα), όσο καλά και να τα πει;

Ο άνθρωπός μας άρχισε να σκέφτεται εναλλακτικές. Αρχικά το γενικό, αλλά πάντως κομψότερο «ιδιωτικός υπάλληλος». Μετά κάποια πιο συγκεκριμένα, από παλιότερες δουλειές. Ύστερα κάποια άτυπα που μ’ έναν τρόπο ισχύουν και σήμερα. Ποιος θα μάθαινε τη λαθροχειρία; Το θέμα ήταν απλά να ενισχύσει το κύρος της μαρτυρίας του – και τον εαυτό του.

Σε άλλη περίπτωση, αν επρόκειτο γι’ άλλον, θα επιστράτευε σχεδόν αυτόματα την προφανή επιχειρηματολογία: για τους μηχανισμούς που βάζουν τους φτωχούς στο περιθώριο, για τις κατασκευασμένες προκαταλήψεις και την ιδεολογία που περικλείουν, για το πόσα περισσότερα από την επαγγελματική ή την οικονομική κατάστασή του είναι στην πραγματικότητα ένας άνθρωπος. Σωστά όλα, αλλά σε άλλη περίπτωση· σ’ αυτήν, τη δική του, το πράγμα, δηλαδή το στίγμα (ή η υποψία του στίγματος) βάραινε αλλιώς. Σε άλλη περίπτωση, θάταν ο πρώτος που θάλεγε πως, ό,τι κοινό ταλαιπωρεί τους ανθρώπους, δεν είναι παρά ζήτημα κοινής μέριμνας· όχι σ’ αυτήν. Καμιά φορά, βλέπετε, αυτά που ξέρουμε σωστά με τη λογική, με άλλους τρόπους σκέψης δεν είναι καθόλου αυτονόητα.

Άνθρωποι σαν αυτόν της ιστορίας μας πέρασαν χιλιάδες από το Κοινωνικό Ιατρείο της Θεσσαλονίκης, στα πέντε περίπου χρόνια της λειτουργίας του. Όχι όμως ακριβώς σαν αυτόν. Η ανεργία και η φτώχεια είναι ένα είδος κοινωνικής αρρώστιας ως προς αυτή τη ντροπή, που όσο παράλογη κι αν είναι με βάση την κοινή λογική, βιώνεται ιδιωτικά και βιώνεται επώδυνα· στις περιπτώσεις των ανθρώπων που στήριξε το Κοινωνικό Ιατρείο, πάνω στη ντροπή για τη φτώχεια ερχόταν να προστεθεί κι η αρρώστια στην κυριολεξία της. Κι όσο κοινή κι αν ήταν ή είναι κάθε φορά κι αυτή, ο άνθρωπος μ’ αυτό το διπλό βάρος δύσκολα μπορεί να πειστεί πόσα πολύ παραπάνω είναι από άρρωστος και φτωχός. Όταν η ντροπή κι η αδυναμία συρρικνώνουν την ύπαρξη στην αρρώστια και τη φτώχεια, και τα καλύτερα επιχειρήματα έχουν ελάχιστη αξία. Το θέμα, τότε, είναι ποιος είναι εκεί στην πράξη: ποιος είναι μαζί. Δεν είναι αυτονόητο. Για τους ανθρώπους του Κοινωνικού Ιατρείου, το να είναι εκεί είναι μέρος μιας στράτευσης: μιας ηθικής της ευθύνης και της φροντίδας, που δεν αφορά την προσωπική ολοκλήρωση: είναι ευθύνη για τον άλλο χωρίς όρους και χωρίς όρια.

Θα μπορούσε κανείς να πει διάφορα υψιπετή κομμουνιστικά για τη σημασία της αλληλεγγύης μέσα στην κρίση. Ίσως αρκεί απλά ότι η αρρώστια, όπως γράφει κάπου ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, θέτει με τον οξύτερο τρόπο το ζήτημα του νοήματος της ζωής. Τα παιδιά που έφτιαξαν το Solitaire ou Solidaire, με κόπο, χωρίς να κερδίσουν τίποτα και ξοδεύοντας κάμποσα (τίποτα από αυτά δεν ήταν αυτονόητο…) ακολούθησαν για μέρες και μήνες ανθρώπους που πέρασαν από το Κοινωνικό Ιατρείο και είπαν, καθένας και καθεμιά, την ιστορία του. Οι ιστορίες μιλούν από μόνες τους γι’ αυτό το μαζί, που ενώ η ζωή μοιάζει να χάνει κάθε μέρα σε αξία, αυτό επιμένει να της αποκαθιστά την αξία και το νόημα. Αυτό το μαζί είναι που την κάνει να αξίζει.

Το Solitaire ou Solidaire προβάλλεται την Πέμπτη 9 Ιουνίου στις 9:00 μ.μ. στο Τριανόν.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s