ΤΡΑΜΠ: Η «ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ» ΧΩΡΙΣ ΚΑΛΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ

«Όσο οι αντίπαλοι μάς χτυπούν, η νέα εξουσία εδραιώνεται». Μιλά ο ανώτερος σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Στηβ Μπάνον. Διευθυντής της ακροδεξιάς ιστοσελίδας Breitbart, παραγωγός νωρίτερα στο Χόλιγουντ, ανώτερο στέλεχος στην Goldman Sachs και συγγραφέας του βιβλίου Καταστρέφοντας τον Μεγάλο Σατανά: Η άνοδος του Ισλαμικού Φασισμού, πρόκειται για τον ιδανικό εκπρόσωπο της «φόρμουλας» Τραμπ: αγορά, θέαμα, γυμνή ισχύς.

Του νέου πλανητάρχη προεξάρχοντος, η κυβέρνηση των ΗΠΑ βρίσκεται σε ένα διαρκές φλερτ με το γκροτέσκο. Όμως από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία ως τον Μουσολίνι, το διοικητικό γκροτέσκο, λέει κάπου ο Φουκώ, εκτός από οξυδερκής σύλληψη της εξουσίας, από τον Μπαλζάκ μέχρι τον Κάφκα, είναι και σήμα κατατεθέν για τις εξουσίες εκείνες που μεγιστοποιούν τα αποτελέσματά τους μέσα από την αναξιοπρέπεια των φορέων τους. Για τον Τραμπ και το επιτελείο του, η αναξιοπρέπεια δεν είναι απλώς στυλ: είναι το «στυλ» της εξουσίας στην εποχή που αυτή εγκαταλείπει την υποχρέωση να παρουσιάζει τις ιδιοτέλειές της ως «γενικό συμφέρον».

Ο Τραμπ δεν μπορεί βέβαια να επιβάλει τη νέα αντίληψη του αμερικανικού εθνικού συμφέροντος παντού και σε όλους ως γυμνή δύναμη. Ο «χρυσός αιώνας» του αμερικανικού καπιταλισμού (1870-1970) και τα «υψηλά» επιτεύγματά του ως και την κρίση του 2008, για δύο δεκαετίες τουλάχιστον θα είναι ανάμνηση διεθνώς[1]. Στο πλαίσιο αυτό, η Κίνα διεκδικεί ρητά την ηγεσία της διεθνούς οικονομίας, και μέσω της Ασιατικής Τράπεζας Επενδύσεων (όπου συνεργάζεται με τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Αυστραλία και τη Ν. Κορέα), επιδιώκει να μετατοπίσει την «παγκοσμιοποίηση» ανατολικότερα. Επιπλέον, όσο ο Τραμπ ψάχνει πώς να απαγκιστρωθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πανηγυρίζει την Συμφωνία Διευκόλυνσης Εμπορίου (TFA), τη μεγαλύτερη από καταβολής ΠΟΕ (1 τρις δολ.), με σκοπό τη διευκόλυνση των εξαγωγών. Αυτό που δεν μπορεί, ωστόσο, ο νέος πλανητάρχης, η ολοκληρωτική δηλαδή επιβολή, είναι ακριβώς ο λόγος να το προσπαθεί περισσότερο.

Μέσα σε τρεις μήνες, ο Τραμπ έχει επιτεθεί σε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες από τις οποίες οι ΗΠΑ εισάγουν περισσότερα απ’ όσα εξάγουν. Αποχώρησε από την Δι-ειρηνική Συνεργασία (TPP), κατηγορώντας Κίνα και Ιαπωνία ότι παρεμβαίνουν αθέμιτα για να «χαλαρώσουν» το νόμισμά τους, ώστε να ενισχύσουν τις εξαγωγές τους σε βάρος των ΗΠΑ. Επιτέθηκε στη Γερμανία, με την οποία οι ΗΠΑ έχουν επίσης μεγάλο εμπορικό «χάσμα», λέγοντας ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι απλώς το όχημά της». Με την ανάληψη κιόλας των καθηκόντων του, πέρασε δύο οδηγίες για τη χαλάρωση των ελέγχων των αμερικανικών τραπεζών, ώστε να αφεθούν ασύδοτες στον ανταγωνισμό με τις ευρωπαϊκές. Οξύνοντας, επιπλέον, τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη, απειλεί με απόσυρση από το ΝΑΤΟ, αν οι Ευρωπαίοι δεν πληρώσουν περισσότερα γι’ αυτό. Και στο ίδιο μήκος, συγκρούεται για τη NAFTA με το Μεξικό και τον Καναδά, με τον δεύτερο δηλαδή και τον τρίτο εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ, προσεταιριζόμενος την Ρωσία. Συνοπτικά: αντιλαμβάνεται ότι το παιχνίδι μεταφέρεται ανατολικά – προσπαθεί, λοιπόν, να διαιρέσει τις χώρες του BRICS, και διευρύνει το χάσμα με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, αναβαθμίζει την αντιπαράθεση με το Ιράν για το πυρηνικό οπλοστάσιο του τελευταίου, και δίνει ώθηση στον Ερντογάν γενικώς, πλην Κουρδικού – αλλά και ειδικώς, επιτρέποντάς του να ξιφουλκεί κατά του «περσικού εθνικισμού», ενώ Ρωσία, Τουρκία και Ιράν έχουν αναλάβει από κοινού την ειρηνευτική διαδικασία για τη Συρία.

Μια τόσο ωμή και συγκρουσιακή αντίληψη για τον διεθνή ρόλο των ΗΠΑ περνά από τη σκλήρυνση στο εσωτερικό. Οι επιθέσεις σε Μέσα και δημοσιογράφους σοκάρουν, όμως πατούν στο κεκτημένο μιας νικηφόρας εκλογικής καμπάνιας, στηριγμένης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κι έναν στρατό «ειδικών» στην επεξεργασία ψηφιακών δεδομένων (ακόμα και με ψυχομετρικές μεθόδους…). Το τείχος με το Μεξικό, εξαιτίας του οποίου το τελευταίο απειλεί να σταματήσει τους ελέγχους για τη διακίνηση ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ, όπως και το διάταγμα για την απέλαση μεταναστών, ενισχύει τους δεσμούς με την «Εναλλακτική Δεξιά». Στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικάνων και τα δύο συναντούν διαφωνίες μόνο επί της διαδικασίας, ενώ για την Ευρώπη του ηττημένου «προοδευτικού νεοφιλελευθερισμού» δεν συνιστά ψόγο.

Η φόρμουλα για να γίνει η «Αμερική Μεγάλη Ξανά» είναι τομή σε ένα συνεχές – τομή με απρόβλεπτες συνέπειες. Παραδείγματα; Η θεσμοποίηση του ρατσισμού στις ΗΠΑ δεν αναιρέθηκε επί προεδρίας Ομπάμα· τώρα, όμως, οι απελάσεις μουσουλμάνων, αυτοτελώς άθλιες, θεωρούνται ήδη αφορμή για νέες στρατολογήσεις από τους τζιχαντιστές. Η συμβίωση της χρηματοπιστωτικής Αμερικής με την εξαγωγική Κίνα («Chimerica») υπήρξε πάντα ανταγωνιστική· τώρα, όμως, από τον εμπορικό πόλεμο ως την μεταφορά κινέζικων πυραύλων στα σύνορα με τη Ρωσία, σε απάντηση στον Τραμπ, η διαφορά είναι ιλιγγιώδης. Ο πόλεμος ευρώ-δολαρίου προηγείται του Τραμπ· όμως οι τριβές στο ΝΑΤΟ, η απορρύθμιση των αμερικανικών τραπεζών για να ανταγωνιστούν τις (υπό ενοποίηση;) ευρωπαϊκές, όπως και η έναρξη διαπραγματεύσεων από την Ε.Ε. με 10 από τις 12 χώρες της TPP, την Mercosur (Λ. Αμερική) και χώρες του Περσικού, σημαίνουν πολλά: από τον κίνδυνο για μια νέα κρίση στον τραπεζικό τομέα, μέχρι τη διάσπαση της Δύσης, σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο ταυτόχρονα – με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Ο ανταγωνισμός είναι οξυγόνο για τον καπιταλισμό, όμως σε υψηλές δόσεις το φάρμακο γίνεται δηλητήριο. Αυτό εξηγεί τις επιθέσεις εναντίον του Τραμπ από σημαντικό μέρος του κατεστημένου των ΗΠΑ: το Χόλιγουντ, μερίδες του «γνωσιακού καπιταλισμού», το παλαιό καθεστώς των Δημοκρατικών και τμήματα του κρατικού μηχανισμού. Στις συνθήκες αυτές, έτσι, το πραγματικό ελπιδοφόρο είναι άλλο: η επιστροφή στο δρόμο μιας εφ’ όλης της ύλης κοινωνικής αντιπολίτευσης. Ασυνεχής ή υπερβολικά «πλουραλιστική», είναι πάντως το μόνο σήμα ότι οι ελπίδες που ανέκοψε η ήττα του Σάντερς παραμένουν ζωντανές.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο Δελτίο Θυέλλης

____________

[1] Michael Roberts, «Revisiting a world rate of profit», The Next Recession, June 2015· William D. Nordhaus, «Why Growth Will Fall», New York Review of Books, 18.8.2016

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s