200 ΧΡΟΝΙΑ, 400 ΛΕΞΕΙΣ

Το σχέδιο «200 χρόνια 1821» ήταν από τα πρώτα νομοθετήματα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Επιστρατεύοντας τη Γιάννα Αγγελοπούλου, ξεθωριασμένο σύμβολο της τελευταίας Μεγάλης Ιδέας στη χώρα πριν από την κρίση, οι κυβερνώντες έβαζαν ένα φιλόδοξο στοίχημα: για δύο χρόνια, όλες οι μηχανές –το σχολείο, το Πανεπιστήμιο, τα μέσα ενημέρωσης, οι εκδότες, τα μουσεία, ο τουρισμός– θα δούλευαν μαζί, ώστε η στρογγυλή επέτειος να γίνει σύμβολο ενότητας, δημοφιλές εμπορικό-τουριστικό σήμα – συνώνυμο της σημερινής αυτοπεποίθησης απέναντι στην Τουρκία, που απαιτούσε ο μεγαλοϊδεατισμός των ΑΟΖ.

Η πανδημία προσγείωσε βίαια τις φιλοδοξίες: ό,τι θα θυμόμαστε από το πολυαναμενόμενο υπερθέαμα ήταν η σοπράνο που κακομεταχειρίστηκε τον εθνικό ύμνο, οι εργαζόμενοι του Μασούτη σε στάση προσοχής πίσω από τον πάγκο με τα αλλαντικά, και το άλογο που, αφοδεύοντας μπροστά από τους επισήμους στο Σύνταγμα, έσπασε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Κι όμως, η επέτειος των διακοσίων ετών άφησε και σπουδαία πράγματα. Ανατρέξαμε στη «Διήγηση», τα απομνημονεύματα που υπαγόρευσε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στον Ζακυνθινό φίλο του Σολωμού, Γεώργιο Τερτσέτη: «Δεν είναι παρά η επανάστασίς μας», έγραφε, «οπού εσχέτισε όλους τους Ελληνας. Ευρίσκοντο άνθρωποι οπού δεν εγνώριζαν άλλο χωριό μακριά μίαν ώραν από το εδικό τους […] Η Αμερική μάς φαίνεται ως πώς τους εφαίνετο αυτών η Ζάκυνθος».

Ξαναδιαβάσαμε τη διαμάχη του 1933-34 ανάμεσα στους μαρξιστές Γιάννη Κορδάτο και Γιάννη Ζεύγο, που διαφωνούσαν αν το ’21 επαναστάτησε η αστική τάξη ή «ο λαός», γιατί στο μυαλό τους είχαν ποιος θα ηγούνταν στη νέα επανάσταση, που τον Μεσοπόλεμο έμοιαζε εφικτή.

Στις σελίδες του Γιάννη Μηλιού θυμηθήκαμε τη φρίκη της εκκλησίας απέναντι στους επαναστάτες και ότι η επανάσταση ξεκίνησε στη Μολδοβλαχία, με τρεις προκηρύξεις του Αλέξανδρου Υψηλάντη, στις 24 Φλεβάρη του 1821: «Ο Μωρέας», έγραφε στην πρώτη, «η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Σερβία η Βουλγαρία, εν ενί λόγω η Ελλάς άπασα, έπιασε τα όπλα».

Διαβάζοντας το Νίκο Σαραντάκο, μάθαμε τι σήμαινε το «ζορμπαλίκι», τι ήταν το «ζαϊφλίκι», ποιος ήταν ο «δουατζής». Διαβάσαμε δημοτικά και ποιήματα για το ‘21 – του Χριστιανόπουλου, του Λεοντάρη, του Βάρναλη, του Σουρή.

Ανατρέξαμε στον Βασίλη Κρεμμυδά και τον Χρήστο Λούκο, που μας εξήγησαν πώς σχετιζόταν το ’21 με την ανάπτυξη της ελληνικής ναυτιλίας: ναυτιλία σήμαινε εταιρείες μετόχων, όπου συμμετείχαν με κεφάλαια άνθρωποι από την αγροτική και τη βιοτεχνική παραγωγή. Στους Ναπολεόντειος Πολέμους, όταν η Ευρώπη ξέμενε από σιτηρά, τα ελληνικά καράβια τα μετέφεραν από την Αίγυπτο και τον Εύξεινο Πόντο. Όταν, όμως, οι πόλεμοι τελείωσαν (1815), ο ανταγωνισμός με την ευρωπαϊκή εμπορική ναυτιλία που ανέκαμψε, σήμανε οικονομική κρίση. Ο μεγάλος πλούτος δημιουργεί αναστολές – όμως οι ηγέτες της Φιλικής Εταιρείας δεν ήταν ούτε μεγαλέμποροι, ούτε μεγαλοεφοπλιστές.

Μ’ αυτά και μ’ εκείνα, καταλάβαμε κάπως καλύτερα γιατί και το ’21, όπως όλη «η ιστορία των ανθρώπινων κοινωνιών, είναι ιστορία ταξικών αγώνων».

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χορτιάτης 570

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s