Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΩΛΕΔΑΚΗΣ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ

Το 2011, η εφημερίδα που κρατάτε στα χέρια σας αποχαιρετούσε έναν συνεργάτη της, τακτικό, και ταυτόχρονα σπάνιο. Δεν γνώρισα τον Γιάννη Μανωλεδάκη, ούτε ως συντοπίτη ούτε ως δάσκαλο. Όπως πολλοί της γενιάς μου, μη ειδικοί στο Ποινικό Δίκαιο, τον «γνώρισα» πρώτα με την παραίτησή του από την Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή του υπ. Δικαιοσύνης, το 2001: με την παραίτηση αυτή, ο Μανωλεδάκης αρνούνταν να νομιμοποιήσει τον διαβόητο «τρομονόμο» (ν. 2928/2001) της κυβέρνησης Σημίτη – ένα νομοθετικό τερατούργημα, προϊόν της τότε απαίτησης για «ολυμπιακή ασφάλεια», που ξεσήκωσε τον νομικό κόσμο, και δημιούργησε ρήγματα ακόμα και στο (κραταιό τότε) εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ. Η κυβέρνηση «πρωτοπορούσε»: ήμασταν ακόμα πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, τη διεθνή αντιτρομοκρατική υστερία, την ιμπεριαλιστική εκστρατεία στο Αφγανιστάν.

Μετά το «μακρινό» 2001, όσοι θα επικαλούνταν το έργο και τη στάση του Μανωλεδάκη θα πλήθαιναν, όπως ακριβώς οι απόπειρες των κρατούντων να επιβεβαιώσουν τη δικαστική εξουσία ως υπερ-όπλο κατά του «εσωτερικού εχθρού» – κουνώντας επιθετικά, για το σκοπό αυτό, τη σημαία της αντι-τρομοκρατίας. Όχι τυχαία, λοιπόν, στον Μανωλεδάκη ανέτρεχαν πριν από λίγους μήνες οι δικαστικοί που επέλεγαν να μη συνταχθούν με την κρατική αναλγησία και τη σκοπιμότητα απέναντι στον απεργό πείνας Δημήτρη Κουφοντίνα. Υπερασπιζόμενος τον κανιβαλιζόμενο από φιλοκυβερνητικούς δικαστικούς Χρ. Σεβαστίδη, πρόεδρο της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελεών, ο γραμματέας της Ένωσης, Παντελής Μποροδήμος, θύμιζε γιατί ο Μανωλεδάκης δεν θεωρούσε αυτονόητο η δικαστική εξουσία να γίνεται κατοικίδιο της εκάστοτε κυβέρνησης: «Στο κράτος δικαίου, όπου η προστασία του πολίτη απέναντι στην κάθε μορφής εξουσία ανατίθεται ως ύπατο λειτούργημα στα δικαστήρια (στους δικαστές), που αποκτούν έτσι και αντιεξουσιαστικό προορισμό, η ανεξαρτησία αναφέρεται ως απόλυτο αίτημα αυτού του κράτους (δικαίου) στον καθένα δικαστή, ο οποίος καλείται να απονείμει δικαιοσύνη (προστασία) στον πολίτη. Ο κάθε δικαστής επιβεβαιώνει ή διαψεύδει τη δικαστική ανεξαρτησία».

Ένα χρόνο μετά το θάνατο του Μανωλεδάκη, ο «Χορτιάτης 570» μάζεψε, σε μια συλλογή 202 σελίδων, άρθρα, χειρόγραφα και ομιλίες του σημαντικού ποινικολόγου, και, στο δεύτερο μέρος της έκδοσης, 18 κείμενα νομικών και πανεπιστημιακών, γραμμένα το 2011, ως ξόδι. Διαβάζοντας, καταλαβαίνειςγιατί η παρακαταθήκη του Μανωλεδάκη είναι βαρύτερη από τα 30 επιστημονικά βιβλία του, τις 200 μελέτες και τις δεκαετίες διδασκαλίας στο Πάντειο, τη Νομική του Αριστοτελείου που δημιούργησε, και το Δημοκρίτειο.

Λέω παρακαταθήκη, μια «παλιακή» και «βαριά» λέξη. Όμως την εννοώ. Πέρα από συμφωνίες ή διαφωνίες, ο Μανωλεδάκης κατάφερε να τον «διεκδικούν» πολλοί και διαφορετικοί, χωρίς να πασχίζει να τους έχει όλους ευχαριστημένους. Συνδυάζοντας την ευπρέπεια του αναγνωρισμένου δασκάλου και τη μαχητικότητα του ακέραιου δημόσιου διανοούμενου, έπαιρνε και τεκμηρίωνε θέσεις αντιδημοφιλείς, με λόγο και πράξη, χωρίς ισορροπισμούς – στο σωστό χρόνο. Επί τρομονόμου, τασσόταν υπέρ της εκλογής ενόρκων από το λαό: «Ο λαός ωριμάζει με τη συμμετοχή του στην άσκηση της εξουσίας και όχι όταν αποκλείεται θεσμικά από αυτήν» (σ. 24). Επί Ολυμπιακών, ενάντια στις κάμερες και τον εθνικό μεγαλοϊδεατισμό της διοργάνωσης: «Γιατί θα πρέπει», έγραφε, «σε περίοδο σκληρής οικονομικής προσπάθειας της χώρας […] να δαπανηθούν δισεκατομμύρια για να ικανοποιηθεί ουσιαστικά μια μεγαλομανία;» (σ. 21); Επί παράδοσης Οτσαλάν, ενάντια στην Ευρωπαϊκή Ένωση: «Η Ευρώπη των λαών και του δικαίου αποδείχτηκε για άλλη μια φορά φενάκη» (σ. 29). Το ’99, στηρίζοντας αφιλοκερδώς κομμουνιστές υπόδικους για αντινατοϊκές δράσεις ενάντια στον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία.

Η έκδοση του «Χορτιάτη» το βεβαιώνει: αν τη δεκαετία του ’50 είχε τη ρετσινιά «ο γιος του κόκκινου δικαστή», ο Μανωλεδάκης τίμησε την κληρονομιά αυτή με το παραπάνω.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χορτιάτης 570

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s